سامه ابتهاج، پژوهشگر و مشاور صنایع خلاق و نوآوری اجتماعی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا در تشریح الزامات توسعه گردشگری سلامت و اهمیت تصویب آیین‌نامه شورای هماهنگی گردشگری سلامت اظهار کرد: گردشگری سلامت زمانی به مزیتی پایدار برای کشور تبدیل می‌شود که از تلقی محدود سفر با هدف دریافت خدمات درمانی فراتر رود و در قالب زیست‌بومی هماهنگ از خدمات، تجربه‌ها و ارزش‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی طراحی و مدیریت شود.
او با بیان اینکه کیفیت خدمات پزشکی و اعتماد حرفه‌ای، نقطه آغاز شکل‌گیری تجربه گردشگری سلامت است، افزود: دسترسی و اقامت، ارتباطات فرهنگی، خدمات مورد نیاز همراهان، فرایند بازیابی و تندرستی، معرفی مقصد و پیگیری پس از بازگشت نیز در تصمیم گردشگر، میزان رضایت او و اعتبار بین‌المللی مقصد نقش تعیین‌کننده دارند. ازاین‌رو، توسعه این حوزه به نگاهی فرابخشی نیاز دارد که تمام مراحل سفر و دریافت خدمات را در پیوند با یکدیگر ببیند.
ابتهاج با تاکید بر اینکه رقابت در بازار گردشگری سلامت فقط بر پایه قیمت خدمات یا توان تخصصی مراکز درمانی شکل نمی‌گیرد، تصریح کرد: مقصدی از موقعیت رقابتی مطلوب‌تری برخوردار خواهد بود که بتواند خدمات سلامت را با تجربه‌ای قابل اعتماد، روان و متناسب با نیازهای فردی و فرهنگی گردشگران همراه کند. این تجربه از نخستین مرحله اطلاع‌رسانی و برقراری ارتباط آغاز می‌شود و برنامه‌ریزی سفر، ورود به مقصد، ترجمه و ارتباطات، اقامت، حمل‌ونقل، دریافت خدمات درمانی، همراهی خانواده و مراقبت‌های پس از سفر را در بر می‌گیرد.
او ادامه داد: هرگونه ناهماهنگی در این زنجیره می‌تواند بر رضایت گردشگر و برداشت او از کیفیت مقصد اثر منفی بگذارد، در مقابل، انسجام خدمات و هماهنگی میان اجزای مختلف سفر، زمینه تقویت اعتماد، ارتقای تجربه گردشگر و افزایش احتمال معرفی مقصد به دیگران را فراهم می‌کند. بنابراین، مدیریت یکپارچه مسیر خدمت باید به یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در گردشگری سلامت تبدیل شود.
صنایع خلاق؛ حلقه اتصال خدمات سلامت به تجربه متمایز گردشگری
این پژوهشگر و مشاور صنایع خلاق و نوآوری اجتماعی با اشاره به ظرفیت صنایع خلاق در ارتقای کیفیت تجربه گردشگران سلامت گفت: صنایع خلاق در این عرصه کارکرد تبلیغاتی ندارند، بلکه می‌توانند در طراحی خدمات، روایت‌پردازی مقصد، تولید محتوای چندزبانه، طراحی فضاهای آرامش‌بخش، معرفی هنر و صنایع‌دستی، خوراک محلی و توسعه تجربه‌های فرهنگی و طبیعت‌محور نقش‌آفرینی کنند.
ابتهاج افزود: این ظرفیت‌ها جایگزین استانداردهای پزشکی و ضوابط حرفه‌ای ارائه خدمات سلامت نیستند، بلکه مکمل آن‌ها به شمار می‌روند و می‌توانند کیفیت تجربه پیرامون خدمت درمانی را ارتقا دهند. پیوند سنجیده میان خدمات سلامت و ظرفیت‌های فرهنگی و خلاق، علاوه بر ایجاد تمایز برای مقصد، زمینه ارتباط عمیق‌تر گردشگر با جامعه میزبان و هویت فرهنگی ایران را فراهم می‌کند.
او با تاکید بر ضرورت نگاه زنجیره‌ای به اقتصاد گردشگری سلامت خاطرنشان کرد: توسعه این حوزه می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای فعالیت کسب‌وکارهای تخصصی و محلی ایجاد کند، از مدیریت حرفه‌ای سفر و خدمات ترجمه پزشکی تا طراحی راهکارهای دیجیتال، تأمین اقامت متناسب با نیاز گردشگران، تولید محتوای معتبر، ارائه تجربه‌های فرهنگی و سامان‌دهی خدمات ویژه همراهان.
به گفته ابتهاج، کارآفرینی در گردشگری سلامت زمانی به نتایج پایدار اقتصادی و اجتماعی منجر می‌شود که در چارچوب یک زیست‌بوم همکاری‌محور شکل بگیرد، زیست‌بومی متشکل از مراکز درمانی، نهادهای گردشگری، شرکت‌های خدماتی، کسب‌وکارهای خلاق، جوامع محلی و دستگاه‌های مسئول. تقویت تعامل میان این بازیگران می‌تواند دامنه مشارکت اقتصادی را گسترش دهد و فرصت‌های اشتغال را در مشاغل تخصصی و محلی افزایش دهد.
تبدیل ظرفیت‌های ایران به مزیت رقابتی، نیازمند حکمرانی هماهنگ است
ابتهاج با اشاره به ظرفیت‌های متنوع ایران در حوزه پزشکی، فرهنگ، طبیعت و میراث‌تاریخی اظهار کرد: برخورداری از این مجموعه ظرفیت‌ها، امکان طراحی محصولات و تجربه‌های متنوع گردشگری سلامت را فراهم می‌کند، بااین‌حال، وجود ظرفیت به‌تنهایی برای دستیابی به مزیت رقابتی کافی نیست و بهره‌برداری مؤثر از آن به هماهنگی نهادی، اطلاعات شفاف و قابل اتکا، استانداردهای روشن، ارتباطات حرفه‌ای، دسترس‌پذیری خدمات و شناخت دقیق بازارهای هدف نیاز دارد.
او با تاکید بر ضرورت تفکیک رویکردهای متناسب با انواع گردشگری سلامت افزود: سفر با هدف دریافت خدمات درمانی، بهره‌مندی از خدمات تندرستی و پیشگیری و تجربه‌های مرتبط با بازیابی و آرامش، از نظر نیازهای مخاطبان، الزامات اجرایی و الگوی ارائه خدمات یکسان نیستند. ازاین‌رو، طراحی محصولات گردشگری و مسیر ارائه خدمت باید با توجه به ویژگی‌های هر گروه، انتظارات گردشگران و الزامات تخصصی مربوط به آن انجام شود.
این پژوهشگر و مشاور صنایع‌خلاق و نوآوری اجتماعی، تصویب آیین‌نامه شورای هماهنگی گردشگری سلامت را فرصتی برای تقویت همکاری میان دستگاه‌های مسئول و شکل‌گیری چارچوبی منسجم‌تر برای توسعه این حوزه دانست و تصریح کرد: ارزش واقعی چنین آیین‌نامه‌ای در مرحله اجرا و میزان تاثیر آن بر بهبود تقسیم مسئولیت‌ها، هماهنگی بین‌بخشی، مشارکت بخش‌خصوصی، ارتقای کیفیت خدمات و اعتبار اطلاع‌رسانی آشکار می‌شود.
او ادامه داد: چنانچه چارچوب‌های سیاستی و اجرایی بتوانند ارتباط میان ظرفیت‌های درمانی و گردشگری را تقویت کنند و زمینه حضور مؤثر کسب‌وکارهای نوآور و محلی را در زنجیره ارزش این صنعت فراهم آورند، صنایع خلاق نیز فرصت بیشتری برای کمک به طراحی تجربه‌های متمایز، انسانی و متناسب با نیاز گردشگران خواهند داشت.
معیار توسعه گردشگری سلامت، فراتر از شمار گردشگران و درآمد ارزی است
ابتهاج در پایان با تاکید بر ضرورت بازتعریف شاخص‌های ارزیابی عملکرد گردشگری سلامت گفت: آینده این حوزه را نمی‌توان با تعداد گردشگران ورودی یا میزان درآمد ارزی سنجید، کیفیت تجربه گردشگر، سطح اعتماد به مقصد، سهم کسب‌وکارهای داخلی از ارزش‌آفرینی، ظرفیت اشتغال‌زایی، مشارکت جوامع محلی و امکان حفظ ارتباط با گردشگر پس از پایان سفر نیز باید در ارزیابی سیاست‌ها و برنامه‌ها مورد توجه قرار گیرند.
او خاطرنشان کرد: راهبرد مؤثر برای توسعه گردشگری سلامت ایران، پیوند نظام‌مند توان پزشکی کشور با مدیریت حرفه‌ای سفر، خدمات فرهنگی، صنایع خلاق و طراحی تجربه گردشگر است. چنین رویکردی می‌تواند زمینه گذار از ارائه مجموعه‌ای پراکنده از خدمات به شکل‌گیری زیست‌بومی هماهنگ را فراهم کند.
انتهای پیام/
نظر شما